Data modyfikacji:

Jak korzystać z kompasu? Wyznaczanie trasy na azymut

Systemy GPS z roku na rok są coraz lepsze, ale wybierając się na nieznany szlak, w dalszym ciągu warto mieć przy sobie mapę oraz kompas. Ten podstawowy ekwipunek nie zawiedzie cię nawet w najtrudniejszej sytuacji. Jak korzystać z kompasu i wyznaczyć trasę na azymut?

jak korzystać z kompasu

Kompas – kiedy może ci się przydać?

Dobry kompas to nieocenione urządzenie podczas każdej pieszej wycieczki w nieznanym terenie lub bushcraftu. Co prawda istnieje wiele innych sposób na wyznaczenie północnego kierunku, ale szybki rzut oka na kompas jest zdecydowanie najwygodniejszym z nich. Warto jednak wiedzieć, że z kompasu skorzystasz nie tylko wtedy, gdy zgubisz się na szlaku lub zawiedzie cię nawigacja GPS. Podręczny kompas magnetyczny ułatwi ci powrót do leśnego obozowiska, a także pomoże w identyfikacji szczytów.

Warto bowiem wiedzieć, że największą skuteczność kompas ma w połączeniu z mapą. Dzięki niej możesz odczytać lokalizację charakterystycznych punktów, np. szczytów, budynków, rzek itd. Na tej podstawie łatwo określisz swoją lokalizację i zadecydujesz o dalszym kierunku marszu. Szlaki, nawet te oznaczone, mogą być zarośnięte, zaorane lub rozjeżdżone przez ciężkie maszyny, dlatego czasem warto wesprzeć się mapą.

Budowa kompasu – co oznaczają poszczególne linie?

Klasyczny kompas składa się z niewielkiej igły zanurzonej w alkoholu, która w zasadzie jest wąskim i lekkim magnesem. Na tarczy kompasu znajduje się natomiast podziałka w stopniach oraz róża wiatrów wskazująca kierunki główne oraz pośrednie. Bardzo często znajdziesz na niej również równoległe linie ułatwiające orientację kompasu na siatce kartograficznej mapy.

Kompasy turystyczne wyposażone są w dodatkowe elementy. Mogą mieć wbudowaną lupę ułatwiającą odczyt map, miary z najpopularniejszymi skalami (dzięki nim sprawdzisz odległości pomiędzy punktami). Niektóre modele kompasów mają formę zawieszki, breloka, karabińczyka lub gwizdka.

Jak działa kompas?

Co ciekawe, kompas wcale nie wskazuje północy, a przynajmniej nie dokładnie. Jego wskazówka wskazuje bowiem nie biegun geograficzny, a biegun magnetyczny. Ten zaś okresowo zmienia swoje położenie, dlatego im większa szerokość geograficzna, tym większe przekłamanie kompasu. Z tego względu stosuje się specjalne poprawki korygujące odczyt wskazań. Przykładowo deklinacja dla Warszawy w 2020 roku wynosi ok. 6° na zachód – to całkiem sporo. Dotyczy to jednak szczególnych sytuacji, gdy wymagana jest duża precyzja pomiaru. W amatorskiej turystyce nie ma to aż tak dużego znaczenia.

Kompas a busola – czym się różnią?

Oprócz kompasu, do wyznaczania drogi w terenie możesz użyć także busoli. Czym różni się ona od kompasu? Na pierwszy rzut oka wygląda podobnie. Też wyposażona jest w tarczę oraz wskazówkę wskazującą północ. W odróżnieniu od kompasu ma jednak dodatkowe elementy, takie jak obrotowy limbus ułatwiający wyznaczanie azymutu, a także celownik (muszka ze szczerbinką), który pozwala precyzyjnie namierzyć odległe punkty nawigacyjne. Znajdujące się na wewnętrznej stronie pokrywy lusterko umożliwia obserwowanie jednocześnie celu oraz wskazówki magnetycznej.

Jak korzystać z kompasu?

Aby wyznaczyć kierunek marszu, ustaw mapę poziomo i połóż na niej kompas. Za pomocą linii pomocniczych zrównaj oś kompasu i ustaw mapę w taki sposób, by kierunki świata zgadzały się ze wskazaniem kompasu. Orientowanie mapy to podstawa do dalszej nawigacji.

Teraz pora na wyznaczenie azymutu. Azymut to nic innego, jak kąt pomiędzy charakterystycznym punktem (np. szczytem, masztem, latarnią morską, wieżą widokową) a północą. Określany jest za pomocą stopni, czyli np. 45°, 90° czy 270°, zgodnie z kierunkiem wskazówek zegara. Dzięki wyznaczeniu azymutu bez trudu dotrzesz do danego punktu, nawet jeśli jeszcze nie widzisz go na własne oczy.

Marsz na azymut będzie pomocny nawet wtedy, gdy nie masz mapy. Wówczas dobrym pomysłem jest wyznaczenie odległego punktu i ustawienie strzałki kompasu w jego stronę. Obrotową tarczę ustaw natomiast w taką stronę, by igła magnetyczna spotkała się z literką N oznaczającą północ. Dzięki temu strzałka na kompasie będzie wskazywała kierunek twojego marszu i nawet jeśli stracisz punkt z oczu, szybko obierzesz właściwy kurs. Sugerowanie się słońcem, chmurami, drzewami lub innymi elementami krajobrazu może być zgubne. W wielu przypadkach kończy się to nieoczekiwaną zmianą kierunku lub nawet krążeniem wkoło.